Sociale voedseltuinen: “Het gaat om zoveel meer dan voedsel alleen”

Terwijl de energie- en voedselprijzen stegen en ook steeds meer werkenden in de armoede belandden, sloegen meerdere sociale ondernemers in de gemeente Heerenveen de handen ineen. Ze begonnen de eerste sociale voedseltuin in Nederland en maakten daarmee gezond, lokaal en vers voedsel ook beschikbaar voor de lagere inkomensgroepen.

Gezond voedsel voor 300 gezinnen

“We spraken vaak met elkaar over wat we zagen gebeuren in de wereld”, blikt Loraine 6 jaar later terug. “We verwonderden ons over armoede in Nederland, terwijl we zoveel kennis en mogelijkheden rond voedsel hebben. Toen één van de partners toegang kreeg tot een stuk grond, ontstond het idee voor een sociale voedseltuin. We wilden een prettige plek creëren waar gezond voedsel, educatie en ontmoeting samenkomen en we het verschil kunnen maken voor mensen in kwetsbare posities.”

De behoefte bleek groot en de sociale voedseltuin werd een groot succes. “We hadden al vrij snel een wachtlijst. Gelukkig konden we een jaar later uitbreiden. Inmiddels kunnen we met de tuin in Nieuwehorne (1,5 hectare) zo’n 300 gezinnen voorzien van gezond voedsel.” Toen de initiatiefnemers in contact kwamen met de grondleggers van de tuin in Havelte, ontstond een samenwerking. “Al snel groeiden we door naar vier sociale voedseltuinen, terwijl er nog tig initiatieven bij ons aanklopten voor ondersteuning.”

Overkoepelende stichting

In september 2024 werd daarom Sociale Voedseltuinen Nederland opgericht, een overkoepelende stichting die bestaande initiatieven verbindt en nieuwe sociale voedseltuinen helpt opstarten. “In 2025 waren er al negen tuinen aangesloten. Dit jaar gaan we richting de achttien”, vertelt Loraine enthousiast. “Allemaal professionele tuinen die deels of volledig groente en fruit telen voor mensen met een smalle beurs.”

Het succes van de sociale voedseltuinen zit vooral in de diversiteit. Het is niet alleen een plek waar mensen groente en fruit kunnen oogsten, het is ook een ontmoetingsplek. ”Mensen hebben verschillende redenen om naar een tuin te komen”, legt Loraine uit. “Sommige mensen komen puur om te oogsten, anderen ook voor de ontmoeting. Het gaat om zoveel meer dan voedsel alleen. Het brengt ook sociale contacten, het gevoel dat je meedoet.”

Samen maakten we een documentaire over de sociale voedseltuin in Leeuwarden:

Loraine hoopt dan ook dat er de komende jaren veel sociale voedseltuinen bij komen: “Als iedereen het straks normaal vindt dat er in zijn of haar gemeente een sociale voedseltuin is, zijn we klaar”, klinkt het ambitieus. Voor (potentiële) initiatiefnemers is er op de website van de stichting een kennisbank te vinden met onder meer tips, stappenplannen, video’s en podcasts.

Foto Loraine: Anja Brouwer Fotografie